កំពង់ផែភ្នំពេញក្នុងបរិបទវប្បធម៌ខ្មែរ
សម័យប្រវត្តិសាស្ត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាដំបូងបង្អស់ គឺហ្វូណន ដែលចាប់បដិសន្ធិឡើង ដោយឥណ្ឌូវូបនីយកម្ម តាមរយៈពាណិជ្ជអន្តរជាតិ ។ ដូច្នេះហើយបានជាយើង មានការលេចធ្លោឡើងនូវបុរីជាច្រើនដែលជាកំពង់ផែសមុទ្រ ។ យោងតាមកំណត់ហេតុចិនបុរី សមុទ្រទាំងនេះ ដែលសព្វថ្ងៃភាគច្រើនស្ថិតនៅក្នុងដែនដីសណ្តកម្ពុជា ក្នុងឈូងសមុទ្រសៀម និងជ្រោយមលយូ ជាតំបន់ដែនដីគោក ។ បេសកទូតចិន កាំង ថៃ និង យូ ជិន បានរៀបរាប់ឈ្មោះមួយចំនួនដូចជា ទុន ស៊ុន ជាដើម នៅជ្រោយម៉ាឡេ ដែលជាតំបន់ឆ្លងកាត់ទៅកាន់ប្រទេសឥណ្ឌា ។ យ៉ាងណាមិញ គេក៏បានជួបកំពង់ផែសមុទ្រ ...
ស្ថានីយបុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ កោះតាមាស នៅបារាយណ៍ខាងលិច
ជនជាតិខ្មែរមានស្ថានីយបុរេប្រវត្តិសាស្ត្រជាច្រើន ដែលផ្តល់នូវព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនឹងវប្បធម៌នាបុរេសម័យប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលបានផ្តើមឡើងចាប់តាំងពីមុនស.វទី១ នៃគ.ស ។ ក្នុងចំណោមស្ថានីយបុរប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងនោះ គេឃើញមានស្ថានីយ៍ កោះតាមាស ដែលបង្ហាញនូវឫសកែវខ្មែរ ដែលស្ថិតក្នុងចុងសម័យថ្មរំលីង និងដើមសម័យសំរិទ្ធិ ។ ស្ថានីយបុរេប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ ស្ថិតនៅផ្ទៃខាងក្នុងនៃបារាយណ៍ខាងលិចចម្ងាយប្រមាណជា ១៣០០ម៉ែត្រ ពីប្រាសាទមេបុណ្យ គឺជាទួលកប់សពមួយដែលពិបាកនឹងសន្មត់ ដោយសារមានទឹកលិច នៅរដូវវស្សា ក្នុងកម្ពស់២ ម៉ែត្រ ។ របកគំហើញខាងបុរាណវិទ្យាបានឲ្យដឹងថា ស្ថានីយបុរេប្រវត្តិសាស្ត្រមានអាយុកាលចន្លោះ១៨០០ ទៅ៩០០ ឆ្នាំមុនគ.ស ។ ការតាំងកាលបរិច្ឆេទនេះគឺ សំអាងលើលទ្ធផលនៃការធ្វើតាំងអាយុកាល ...
កំប្លែងខ្លី៖ កូនប្រសាអនាគត
កំលោះក្រមុំមួយគូកំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលស្វែងយល់គ្នាទៅវិញទៅមក ។ ថ្ងៃមួយនាងក្រមុំបបួលប្រុសស្នេហ៍មកលេងផ្ទះខ្លួនដើម្បីបានស្គាល់ឪពុកម្តាយរបស់ខ្លួនផង ។ ពេលទាំងសងខាងជួបគ្នា ឪពុកនាងក្រមុំសួរអនាគតកូនប្រសាពីមុខរបរ ។ សឹងថាអនាគតឪពុកក្មេកសួរមិនទាន់ផុតពីមាត់ផង អ្នកកំលោះនិយាយរូៗម្នាក់ឯង ៖ -ខ្ញុំកំពុងនៅរៀន ។ សព្វថ្ងៃខ្ញុំជានិស្សិតមហាវិទ្យាល័យច្បាប់ ជិតដល់ពេលប្រឡងចេញហើយ។ រៀនខាងច្បាប់ដូចខ្ញុំជួយគ្រួសារបានច្រើនណាស់ ដូចយ៉ាងថ្ងៃក្រោយ បើអ៊ំប្រុស អ៊ំស្រីចង់លែងលះគ្នាខ្ញុំជួយដោះស្រាយជូន ។ និយាយរួចគេមើលជុំវិញខ្លួន រួចប៉ប៉ាច់ប៉ប៉ោចបន្តៈ -ផ្ទះនេះធ្វើពីឈើប្រណីតទាំងអស់ ថ្ងៃណាមួយត្រូវភ្លើងឆេះអស់គួរឱ្យស្តាយណាស់មែនទេ, អ៊ំប្រុស? អនាគតឪពុកក្មេកហៀបលូកមាត់និយាយ តែអ្នកកំលោះនិយាយមុនទៀត ៖ -ខ្ញុំនិងកូនស្រីលោកអ៊ំស្រឡាញ់គ្នា និងយល់ចិត្តគ្នាយូរហើយ ។ សូមលោកអ៊ំអនុញ្ញាតឱ្យខ្ញុំចុះឈ្មោះនាងក្នុងសៀវភៅគ្រួសារក្នុងពេលនេះតែម្តងទៅ, ទោះយ៉ាងណាក៏គង់តែពួកខ្ញុំរៀបការក្លាយជាប្តីប្រពន្ធនឹងគ្នាដែរ ។ ពេលលាត្រឡប់ទៅផ្ទះខ្លួន អ្នកកំលោះធ្វើដំណើរបានប្រហែល១០នាទី ស្រាប់តែត្រឡប់មកវិញក្រឡឺមប្រាប់ថា ភ្លេចមួក។ ឃើញដូច្នេះអនាគតឪពុកក្មេកនិយាយ ៖ -ចាំបាច់ត្រឡប់ទៅត្រឡប់មកច្រើនដងខាតពេលធ្វើអី, ស្អែកខានស្អែកឯងមកលេងទៀតសឹមយកក៏បានដែរតើ ។ អ្នកកំលោះឆ្លើយយ៉ាងរហ័ស ៖ -មិនបានទេអ៊ំប្រុស, សម័យនេះអាស្វាណាក៏មិនអាចទុកចិត្តបានដែរ ។ ពេលចេញទៅខាងមុខត្រូវឆ្កែរបស់ម្ចាស់ផ្ទះរត់មកខាំជើង អ្នកកំលោះលើកមួកគ្រវីនិយាយកំញើញ ៖ -នែ! នែ ! កុំខាំអញណា ។ មិនត្រឹមតែអ្ហែងមួយក្បាលទេ ទោះពួកអ្ហែងម៉ាផ្ទះនេះក៏ខាំអញមិនបានដែរ ។ ពេលកំលោះនោះចេញផុត ឳពុកក្មេកឈរនឹកក្នុងចិត្ត៖ ឪពុកក្មេកណាជួបកូនប្រសាប្រុសនិយាយស្តីដូចរន្ទះបាញ់បែបនេះ ប្រាកដជាគាំងបេះដូងស្លាប់ក្នុងថ្ងៃណាមួយមិនខាន ៕
កំប្លែងខ្លី៖ ជាងកាត់សក់មាត់ច្រើន
យុវជនម្នាក់ចូលអង្គុយកាត់សក់ប្រាប់ជាងជួយកាត់ឱ្យស្អាត ព្រោះខ្លួនត្រៀមធ្វើទេសចរណ៍ទៅប្រទេសអ៊ីតាលី និងចង់នៅសប្បាយបួនប្រាំថ្ងៃក្នុងទីក្រុងរ៉ូម របស់ប្រទេសនោះ ។ ឮភ្លាមជាងកាត់សក់មាត់ច្រើននិយាយប៉ប៉ោច ៖ -ទៅណាមិនទៅបែរជាទៅទីក្រុងរ៉ូម ទៅវិញ ។ ទីក្រុងរ៉ូម គគ្រិចណាស់ ក្រែងតែមនុស្សឆ្កួតទើបចង់ទៅលេង ។ អូ, នែ! ប្អូនឯងប្រុងធ្វើដំណើរតាមអី? -ខ្ញុំជិះយន្តហោះក្រុមហ៊ុន Air Liberté ។ -ទៀតហើយ! ប្អូនឯងគ្មានដឹងអីសោះតែម្តង។ យន្តហោះក្រុមហ៊ុន Air Liberté សុទ្ធតែកញ្ចាស់ៗដូចរបស់អេតចាយ, បែរទៅគុណភាពសេវាកម្មវិញសូន្យតាប្លាក ។ ចុះពេលទៅដល់ក្រុងរ៉ូម ប្រុងសម្រាកកន្លែងណា? -ខ្ញុំបានកក់បន្ទប់រួចហើយនៅសណ្ឋាគារម៉ារីយ៉ូត ។ -ស្អី? ម៉េចមិនកក់បន្ទប់សណ្ឋាគារផ្សេង បែរជាទៅយកសណ្ឋាគារម៉ារីយ៉ូតទៅវិញ? -ចុះសណ្ឋាគារនោះយ៉ាងម៉េច? -ប្អូនពិតជាមិនដឹងមែនឬ? ម៉ារីយ៉ូតជាសណ្ឋាគារអន់ជាងគេបង្អស់នៅទីក្រុងរ៉ូម, បន្ទប់គគ្រិចតូចៗ អ្នកបម្រើដើរមិនចង់លើកជើង តែថ្លៃបន្ទប់វិញគឺអារ.កទាំងរស់ ។ -ខ្ញុំកក់បន្ទប់នៅសណ្ឋាគារនោះ ព្រោះចង់ទៅមើលបុរីវ៉ាទីកង់ផង ហើយបើមានសំណាងខ្ញុំប្រហែលបានចូលគាល់សម្តេចប៉ាបទៀត ។ -បើអីចឹងខ្ញុំជូនពរឱ្យធ្វើដំណើរប្រកបដោយសុវត្ថិភាពណា ។ មួយខែក្រោយយុវជនយើងត្រឡប់មកវិញចូលកន្លែងកាត់សក់ដដែល ។ ឃើញមុខភ្លាមជាងកាត់សក់សួរ ៖ -យ៉ាងម៉េចដែរ! ទៅលេងក្រុងរ៉ូម សប្បាយទេ? ខ្ញុំហ៊ានទាយទុកមុនថា ការហោះហើររបស់យន្តហោះក្នុងក្រុមហ៊ុន Air Liberté គឺជាអនុស្សាវរីយ៍ឈឺខ្នងបំផុតសម្រាប់ប្អូនឯង ។ -អូ, មិនមែនអីចឹងទេ ។ អ្វីៗផ្ទុយស្រឡះ ខ្ញុំជិះយន្តហោះអ៊ែរបឺសថ្មីច្រឺង ។ ស្រីបម្រើលើយន្តហោះស្អាតៗដូចទេពអប្សរយកចិត្តទុកដាក់ភ្ញៀវបានល្អបំផុត ។ -ម៉េចអីចឹងទៅកើត? ចុះសណ្ឋាគារម៉ារីយ៉ូតនោះយ៉ាងម៉េចដែរ? ដូចឋាននរកទេ? -ថាដូចឋានសួគ៌ត្រូវជាង ។ សណ្ឋាគារម៉ារីយ៉ូត ពេលនេះជួសជុលថ្មី ស្អាតប្រណីត បន្ទប់ធំទូលាយ ។ សព្វថ្ងៃម៉ារីយ៉ូត ត្រូវបានវាយតម្លៃថា ទំនើបជាងគេនៅទីក្រុងរ៉ូមទៀតផង ។ -ចុះរឿងទៅដើរលេងនៅបុរីវ៉ាទីកង់នោះយ៉ាងម៉េចដែរ? ខ្ញុំហ៊ានទាយទុកមុនថា ប្អូនឯងអត់បានជួបសម្តេចប៉ាប, មែនទេ? -ម៉េចថា អត់បានជួប? -ស្អី? បានជួបសម្តេចប៉ាបទៀត? -សម្តេចប៉ាប មានទម្លាប់យូរៗអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកទេសចរចូលគាល់ម្តង ដែលក្នុងមួយលើកៗចំនួនបួនប្រាំនាក់ ។ ខ្ញុំទៅបុរីវ៉ាទីកង់ ចំពេលសម្តេចប៉ាបអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកទេសចរចូលគាល់សន្ទនាលេង ហើយខ្ញុំត្រូវបានគេឱ្យជួបព្រះអង្គក្នុងបន្ទប់ពិសេសមួយ ។ ពេលទ្រង់ចូលបន្ទប់នោះ សម្តេចប៉ាបចាប់ដៃខ្ញុំហើយសួរខ្ញុំ។ បងឯងដឹងព្រះអង្គសួរខ្ញុំយ៉ាងម៉េចទេ? -ចុះសម្តេចប៉ាបសួរថាម៉េច? -ចាប់ដៃខ្ញុំភ្លាម ព្រះអង្គសួរខ្ញុំថា ចុះអាជាងចំកួតណាកាត់សក់ឱ្យចៅឯងក្រឡុញឆឹកអីចឹង?
កំប្លែងខ្លី៖ ពូកែភ្លេច, អារម្មណ៍ដូចស្ត្រីមានគ្រួសារ
ពូកែភ្លេច ប្រពន្ធអានអត្ថបទកាសែតនិយាយពីករណីពូកែភ្លេចឱ្យប្តីស្តាប់ អានរួចជ្រួញចិញ្ចើមរអ៊ូ : -អត្ថបទនេះនិយាយមិនសមហេតុផលសោះ ដែលថា មនុស្សស្រីឆាប់ពូកែភ្លេចជាងមនុស្សប្រុស ។ ប្តីសើច : -គេនិយាយសមហេតុផលរបស់គេ, អត្ថបទមួយនេះអូនឯងអានឱ្យបងស្តាប់បីដងហើយ, ចាំទេ? ========== អារម្មណ៍ដូចស្ត្រីមានគ្រួសារ យន្តហោះដឹកអ្នកដំណើរផ្លូវឆ្ងាយមួយគ្រឿងជួបព្យុះយ៉ាងធំពេលកំពុងហោះហើរកណ្តាលអាកាស ។ មិនត្រឹមតែព្យុះប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងមានភ្លៀងទឹកកក និងរន្ទះទៀត ។ តាមមើល, យន្តហោះមិនអាចទ្រាំបានទេ ហើយអ្នកដំណើរលើយន្តហោះក៏គ្មានអ្នកសល់ជីវិតត្រឡប់ទៅផ្ទះដែរ ។ ខណៈអ្នកផង ទាំងពួងភ័យតក់ស្លុតបន់ដូនតារៀងៗខ្លួន ស្រាប់តែនារីស្រស់ច្រឡឹងម្នាក់ក្រោកឈរលើកៅអីនិយាយខ្លាំងៗ ៖ -ខ្ញុំទ្រាំលែងរួចហើយ ។ ខ្ញុំមិនអាចអង្គុយលើកៅអីរហូតដល់ពេលត្រូវស្លាប់ទេ ។ មុននឹងស្លាប់ ខ្ញុំត្រូវស្លាប់ដូចមនុស្សស្រីមានគ្រួសារ ។ នៅទីនេះមានប្រុសណាក្លាហានអាចធ្វើឱ្យខ្ញុំស្លាប់ជាមួយអារម្មណ៍ថា ខ្លួនឯងជាមនុស្សស្រីមានគ្រួសារម្នាក់បានទេ? នៅជួរកៅអីខាងក្រោយខ្នងនាង បុរសមាឌធំម្នាក់លើកដៃស្ម័គ្រចិត្ត ហើយក្រោកដើរតម្រង់រកនាង, លុះទាំងសងខាងនៅឃ្លាតគ្នាប្រហែល១ម៉ែត្រ គេសួរបញ្ជាក់ ៖ -ខ្ញុំអាចធ្វើឱ្យអ្នកនាងមុនពេលស្លាប់មានអារម្មណ៍ថា ខ្លួនជាមនុស្សស្រីមានគ្រួសារម្នាក់។ អ្នកនាងពេញចិត្តទេ? នាងក្រមុំងក់ក្បាល ៖ -ខ្ញុំពេញចិត្តណាស់, លោកធ្វើភ្លាមមក ។ បុរសមាឌធំដោះអាវរបស់ខ្លួនហុចឱ្យនាង ៖ -ណេះ. យកទៅអ៊ុតទៅ ។ ស្រីមានគ្រួសាររូបណាក៏បោកអ៊ុតខោអាវឱ្យប្តី និងកូនដែរ៕
កំប្លែងខ្លី៖ ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម
អ្នកជំនួញធំម្នាក់ជួបរឿងអកុសលស្លាប់ក្នុងគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍មួយ ។ ពេលស្លាប់ភ្លាមព្រលឹងគាត់បានឡើងដល់ឋានសួគ៌ និងបានជួបទេវតាមួយអង្គឈរស្ទាក់ផ្លូវ ។ ទេវតាអង្គនោះនិយាយប្រាប់គាត់ ៖ -ចាំយើងបង្ហាញរូបភាពឱ្យមើលសិន, មើលរួចអ្នកឯងមានសិទ្ធិជ្រើសរើសដោយខ្លួនឯង យើងនឹងជួយបំពេញបំណងតាមក្រោយ ។ ប្រាប់រួចទេវតានាំឈ្មួញដើរទៅឈរខាងមុខអេក្រង់ធំមួយ ហើយយកតេឡេកុម្មង់ចុចបន្តិច ស្រាប់តែរូបភាពបង្ហាញឱ្យឃើញទេវតារាប់រយអង្គផ្លុំខ្លុយអត់បទអត់ន័យ និងមានមនុស្សរាប់ពាន់នាក់ដើរទៅដើរមកយ៉ាងខ្ជិលច្រអូស មិនតែប៉ុណ្ណោះដើរបណ្តើរស្ងាបបណ្តើរ ហាក់បីដូចជាពួកគេមួយណាក៏ងងុយដេក ។ ទេវតាសួរព្រលឹងឈ្មួញ ៖ -មើលឃើញច្បាស់ហើយនៅ? -បាទ, ឃើញច្បាស់ហើយ! -នេះជាទិដ្ឋភាពប្រចាំថ្ងៃលើឋានសួគ៌ ។ ឥឡូវយើងឱ្យអ្នកឯងឃើញទិដ្ឋភាពប្រចាំថ្ងៃនៅឋាននរកម្តង ។ មើលរួចអ្នកឯងប្រាប់យើង តើចង់ទៅឋានណា ។ ទេវតាចុចតេឡេកុម្មង់ម្តងទៀត លើអេក្រង់បង្ហាញរូបភាពពិធីជប់លៀងធំសំបើម ស្រា សាច់ពោរពាស ។ មនុស្សម្នាស៊ីផឹករាំច្រៀងហ៊ោកញ្ជ្រៀវកងរំពង, ទឹកមុខសប្បាយរីករាយរកអ្វីប្រៀបពុំបាន បើប្រៀបធៀបនឹងមនុស្សឋានសួគ៌ដែលដើរយ៉ាងប៉ក់ល្វើយសឹងមិនចង់លើកជើង ឃើញថា ផ្ទុយគ្នាស្រឡះ ។ បង្ហាញរូបភាពមួយសន្ទុះទេវតានិយាយប្រាប់ ៖ -នេះជាទិដ្ឋភាពនៅឋាននរក ។ យើងឱ្យមើលទិដ្ឋភាពទាំងពីរឋានហើយ, ឥឡូវដល់វេនអ្នកឯងជ្រើសរើសម្តង តើចង់នៅឋានណា? ឈ្មួញឆ្លើយផូងអត់បាច់និយាយច្រើន ៖ -ខ្ញុំសុំទៅនៅឋាននរក ! គាត់និយាយចប់ពាក្យប៉ុន្មានម៉ាត់នេះលេចយមបាលពីរនាក់ មកដល់ក្រៀកគាត់នាំឆ្ពោះទៅកាន់ខ្ទះប្រេងកំពុងពុះគ្រុកៗ ។ ឈ្មួញនោះតក់ស្លុតងាកស្រែកដាក់ទេវតា ៖ -លោកបោកប្រាស់ខ្ញុំ ។ ទិដ្ឋភាពឋាននរកដែលលោកបង្ហាញខ្ញុំមិនមែនអីចឹងទេ! ទេវតាឆ្លើយបណ្តើរដើរចេញបណ្តើរ ៖ -អ្នកឯងនៅឋានមនុស្សលោករកស៊ីដល់ក្លាយជាអ្នកមានដោយសារពូកែផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម ។ រូបភាពអម្បាញ់មិញជាការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មតើ, ម៉េចមិនយល់? ជួយអត់បានទេ៕
កំប្លែងខ្លី៖ អ្នកណាពិបាកចិត្តជាង
ស្ត្រីពីរនាក់ដកដង្ហើមវែងដង្ហើមខ្លីនិយាយគ្នាៈ -ខ្ញុំពិបាកចិត្តណាស់, ផ្ទះខ្ញុំមានកូនក្រមុំដល់ទៅ៥នាក់ តែខ្ញុំទើបតែមានកូនប្រសាម្នាក់គត់ ។ ពុំដឹងឆ្នាំណាទើបមានកូនប្រសាគ្រប់៥នាក់ទេ។ -គ្រាន់តែប៉ុណ្ណឹងពិបាកចិត្តធ្វើអ្វី ។ អ្នកដែលគួរពិបាកចិត្ត គឺខ្ញុំឯណេះទេ ។ -ចុះបងឯងមានកូនស្រីប៉ុន្មាននាក់ ។ -ខ្ញុំមានកូនស្រីតែម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ តែមកដល់ពេលនេះមានកូនប្រសា៤នាក់ហើយ ។ បើតែយ៉ាងនេះពីរបីឆ្នាំទៀត តើខ្ញុំមានកូនប្រសាប៉ុន្មាននាក់ទៅ? ============== ពូកែបើកម៉ូតូមែន បុរសម្នាក់ប្រាប់មិត្តរបស់ខ្លួន៖ -ក្មួយប្រុសបងឯងពូកែបើកម៉ូតូមែន ។ ខ្ញុំអង្គុយក្រោយវា គ្រាន់តែឃើញស្ពានភ្លាម ខ្ញុំធ្មេចភ្នែកអត់ហ៊ានមើល, លុះលែងឮសូររ៉ាវ! ទើបហ៊ានបើកភ្នែកឡើងឃើញស្ពាននៅក្រោយខ្នងស្រេច។ ដល់ស្ពានទីពីរខ្ញុំធ្មេចភ្នែកទៀត រួចឮសូររ៉ាវ! ទៀត... -ដល់បើកភ្នែកវិញឃើញស្ពាននៅក្រោយខ្នងដែរមែនទេ? -អត់ទេ? ម្តងនេះបើកភ្នែកឡើងឃើញស្ពាន...នៅខាងលើក្បាល ! ប៉ុន្មានក្រោយមក បើកភ្នែកម្តងទៀតឃើញនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យ!!!
កំប្លែងខ្លី៖ អ្នកណាក៏មើល, ស្វែងរកត្រកូល…
អ្នកណាក៏មើល បុរសពីរនាក់និយាយគ្នាលេង ៖ -បងឯងដឹងទេ, ប៊ុយរ៉ូធ្វើការតាមក្រសួងតើរបស់អីដែលមិនត្រូវលួចបាត់? -អ្នកណាទៅដឹង! -បើមិនដឹងចាំខ្ញុំប្រាប់ ។ នៅប៊ុយរ៉ូធ្វើការតាមក្រសួងមន្ទីរមានតែនាឡិកាភ្ជាប់ជញ្ជាំងប៉ុណ្ណោះ ដែលមិនធ្លាប់ត្រូវចោរលួចបាត់ម្តងណាសោះ ។ -ម៉េចអីចឹង? -ព្រោះអ្នកណាក៏ងាកមើលវា, ធ្វើម៉េចលួចបាន? ============ ស្វែងរកត្រកូល លោកវេជ្ជបណ្ឌិតមន្ទីរសម្ភពចូលបន្ទប់មួយឃើញស្ត្រីម្នាក់ដែលទើបសម្រាលកូនរួចកំពុងបើកមើលសៀវភៅកត់លេខទូរស័ព្ទក៏សើចញឹមៗសួរ ៖ -រកឈ្មោះពីរោះដាក់ឱ្យកូនមែនទេ? -មិនមែនទេលោកវេជ្ជបណ្ឌិត, ឈ្មោះពីរោះខ្ញុំនឹកឃើញហើយ តែខ្ញុំមិនទាន់គិតឃើញត្រកូលសម្រាប់ដាក់ឱ្យកូន។ អីចឹងបានជាខ្ញុំរកមើលក្នុងសៀវភៅនេះក្រែងជួបត្រកូលពីរោះ ។ -ម៉េចមិនប្រើត្រកូលឪពុកវា? -គ្នាច្រើនពេកខ្ញុំមិនដឹងអ្នកណាជាឪពុកកូនខ្ញុំពិតប្រាកដទេ ៕
និមិត្តរូបទូកនៅប្រាសាទតាណៃ (ខេត្តសៀមរាប)
ប្រពៃណីប្រើទូករបស់ជនជាតិខ្មែរ មានប្រវត្តិមុនសម័យប្រវត្តិសាស្ត្រ ហើយសព្វថ្ងៃនៅតាមដងទន្លេ ព្រែកបឹងនៅមានការប្រើប្រាស់ ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ។ លក្ខណៈនៃទូកដែលខ្មែរប្រើប្រាស់តាមផ្លូវទឹក គឺជាទូកដែលមានឆ្លាក់នៅលើជញ្ជាំងប្រាង្គប្រាសាទសីលា ជាពិសេសនៅលើ ប្រាសាទបាយ័ន និងនៅលើណាជាងមួយចំនួន នៅប្រាសាទបុរាណនៅខេត្តសៀមរាបអង្គរ សម្រាប់ជាមធ្យោបាយធ្វើដំណើរ ។ តែនៅក្នុង ករណីខ្លះ វាបង្កប់នូវអត្ថន័យ សាសនាគួរឲ្យកត់សម្គាល់ ។ ដូចនេះបញ្ហាដែលចោទសួរឡើង ហេតុអ្វីបានជាមានការឆ្លាក់ទូកទាំងនេះលើហោជាងប្រាសាទខ្មែរមួយចំនួន ដូចករណីប្រាសាទ តាណៃ ក្នុសម័យព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ជាដើម ។ តើទិដ្ឋភាពអ៊ុំទូកនេះ ពាក់ព័ន្ធទៅនឹងប្រវត្តិរឿងអ្វីមួយ ឬក៏ជាទស្សនៈវិជ្ជាបែបពុទ្ធនិយម ...
ប្រជាជនខ្មែរ និង សមុទ្រ នាសម័យបុរាណ
យើងមានភ័ស្តុតាងជាច្រើនដែលបង្ហាញឲ្យដឹងថា មានទំនាក់ទំនងរវាងភូមិភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសចិន និងភូមិភាគអាស៊ីអាគ្នេយ៍ យ៉ាងហោចណាស់ជាទូទៅក៏ចាប់តាំងពីយុគវប្បធម៌សំរិទ្ធិដែរ ។ ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនេះឆ្លុះបញ្ចាំងតាមរយៈវិស័យសិល្បៈវប្បធម៌ ជាពិសេសស្គរមហោរធឹក និងជួងសំរិទ្ធ ដែលគេជួបប្រទះនៅតំបន់យូណ្ណាន, ប្រទេសវៀតខាងជើង ?អតីតប្រទេសកម្ពុជា (ខ្មែរបច្ចុប្បន្ន, ថៃ លាវ និងវៀតណាមខាងត្បូង) ប្រទេសភូមា ម៉ាឡេស៊ី (មលយូ) និងឥណ្ឌូនេស៊ី ។ ជាការពិតណាស់ដែលវត្ថុសិល្បៈបុរាណទាំងនោះ បានឲ្យដឹងថា មានការផ្លាស់ប្តូរបច្ចេកវិទ្យា ដូចជាការផលិតដោយប្រើពុម្ព ការតុបតែងក្បាច់ក្បូរលំអ និងឯកភាពខាងជំនឿសាសនា ក្នុងភូមិភាគ ខាងលើនេះក៏មែនពិត ក៏ប៉ុន្តែទន្ទឹមនឹងនេះ អត្ថិភាពនៃការធ្វើដំណើរតាមគោក ...



