ស្ថាប័នអធិការកិច្ចបឋមសិក្សាបញ្ជូនមន្ត្រីឈ្មោះវិនសុន ភីថឺ ឱ្យចុះត្រួតពិនិត្យការបង្រៀន និងការរៀនសូត្ររបស់សិស្សនៅតាមសាលាបឋមសិក្សា ។ ពេលមកដល់សាលាបឋមសិក្សានៅចុងកាត់មាត់ញក លោកវិនសុន ភីថឺ ជ្រើសរើសយកថ្នាក់ដំបូងមួយសម្រាប់ធ្វើការសាកល្បងសមត្ថភាពសិស្ស ។ គាត់សួរខ្លាំងៗ ៖
-ចំណោមក្មួយៗរាល់គ្នា មានក្មួយណាអាចឱ្យឧទាហរណ៍អ្វីដែលល្មមចាត់ទុកជាសោកនាដកម្មបានទេ? ក្មួយណាក្លាហានក្រោកឆ្លើយមុនគេឱ្យលោកគ្រូស្គាល់មុខផង ។
កុមារម្នាក់ក្រោកភ្លែតសួរ ៖
-ឧទាហរណ៍របស់ខ្ញុំ គឺមិត្តខ្ញុំម្នាក់ពេលកំពុងលេងជាមួយខ្ញុំលើចិញ្ចើមថ្នល់ ស្រាប់តែមានរថយន្តមួយគ្រឿងភ្លាវចង្កូតឡើងមកកិនវាស្លាប់ តើនេះហៅថា សោកនាដកម្មបានទេ?
-មិនបានទេ នេះគេហៅឧប្បត្តិហេតុគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ។
កុមារទីពីរក្រោកឡើងទៀត ៖
-ចុះប្រសិនបើរថយន្តបឺសមួយគ្រឿងដឹកសិស្សតូចៗ៥០នាក់ ទៅកម្សាន្តទេសភាពតាមជនបទ ស្រាប់តែរអិលធ្លាក់ជ្រោះជ្រៅ សិស្សតូចៗស្លាប់អស់គ្មានសល់ម្នាក់។ តើនេះហៅថា សោកនាដកម្មទេ?
-មិនដូចគ្នាទេ នេះគេហៅការបាត់បង់ជីវិតដ៏ធំ ។
ក្នុងថ្នាក់ស្ងាត់ច្រៀប បន្ទាប់ពីឧទាហរណ៍ដែលលើកឡើងត្រូវបានបដិសេធជាបន្តបន្ទាប់។ ឃើញដូច្នេះលោកមន្ត្រីអធិការកិច្ចបឋមសិក្សាសួរបន្ត ៖
-ម៉េចដែរ មានក្មួយណាអាចនិយាយបានពីឧទាហរណ៍សោកនាដកម្មទេ?
ចុងក្រោយមានដៃស្គមតូចមួយលើកឡើងរបៀបស្ទាក់ស្ទើរញញើតញញើមគឺជាកុមារតូចម្នាក់អង្គុយចុងថ្នាក់ក្រោកឡើងនិយាយ ៖
-ឧទាហរណ៍របស់ខ្ញុំ គឺថ្ងៃមួយយន្តហោះផ្លូវឆ្ងាយមួយគ្រឿងដែលមានលោកអធិការវិនសុន ភីថឺ ជិះក្នុងនោះផង ត្រូវពួកភេរវករដាក់គ្រាប់បែក បណ្តាលឱ្យផ្ទុះឆេះកណ្តាលអាកាស តើនេះហៅថា សោកនាដកម្មបានទេ?
-អស្ចារ្យ! នេះទើបពិតជាសោកនាដកម្មពិតប្រាកដ។ ប៉ុន្តែក្មួយឯងត្រូវបកស្រាយឱ្យគ្រូស្តាប់ តើហេតុម៉េចនឹកឃើញពីដំបូងថា នេះជាសោកនាដកម្ម?
-បាទ! ព្រោះខ្ញុំគិតថា បើលោកគ្រូស្លាប់ ប្រពន្ធដ៏ស្អាតរបស់លោកគ្រូនឹងយំសោកបោកខ្លួននៅចំពោះមុខសពលោកគ្រូ នេះគឺជាសោកនាដកម្មមួយ, តែបន្ទាប់ពីបុណ្យសពលោកគ្រូចប់ ប្រពន្ធដ៏ស្អាតរបស់លោកគ្រូនឹងជប់លៀងសប្បាយជាមួយប្រុសថ្មីរបស់គាត់ ដល់ពេលនោះលោកគ្រូនឹងយំសោកបោកខ្លួនវិញម្តង នេះហៅថាសោកនាដកម្មលើសោកនាដកម្ម....។ ... អានរឿងពេញ
កំប្លែងខ្លី៖ សោកនាដកម្ម
ស្ថាប័នអធិការកិច្ចបឋមសិក្សាបញ្ជូនមន្ត្រីឈ្មោះវិនសុន ភីថឺ ឱ្យចុះត្រួតពិនិត្យការបង្រៀន និងការរៀនសូត្ររបស់សិស្សនៅតាមសាលាបឋមសិក្សា ។ ពេលមកដល់សាលាបឋមសិក្សានៅចុងកាត់មាត់ញក លោកវិនសុន ភីថឺ ជ្រើសរើសយកថ្នាក់ដំបូងមួយសម្រាប់ធ្វើការសាកល្បងសមត្ថភាពសិស្ស ។ គាត់សួរខ្លាំងៗ ៖ -ចំណោមក្មួយៗរាល់គ្នា មានក្មួយណាអាចឱ្យឧទាហរណ៍អ្វីដែលល្មមចាត់ទុកជាសោកនាដកម្មបានទេ? ក្មួយណាក្លាហានក្រោកឆ្លើយមុនគេឱ្យលោកគ្រូស្គាល់មុខផង ។ កុមារម្នាក់ក្រោកភ្លែតសួរ ៖ -ឧទាហរណ៍របស់ខ្ញុំ គឺមិត្តខ្ញុំម្នាក់ពេលកំពុងលេងជាមួយខ្ញុំលើចិញ្ចើមថ្នល់ ស្រាប់តែមានរថយន្តមួយគ្រឿងភ្លាវចង្កូតឡើងមកកិនវាស្លាប់ តើនេះហៅថា សោកនាដកម្មបានទេ? -មិនបានទេ នេះគេហៅឧប្បត្តិហេតុគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ។ កុមារទីពីរក្រោកឡើងទៀត ៖ -ចុះប្រសិនបើរថយន្តបឺសមួយគ្រឿងដឹកសិស្សតូចៗ៥០នាក់ ទៅកម្សាន្តទេសភាពតាមជនបទ ស្រាប់តែរអិលធ្លាក់ជ្រោះជ្រៅ សិស្សតូចៗស្លាប់អស់គ្មានសល់ម្នាក់។ តើនេះហៅថា សោកនាដកម្មទេ? -មិនដូចគ្នាទេ នេះគេហៅការបាត់បង់ជីវិតដ៏ធំ ។ ក្នុងថ្នាក់ស្ងាត់ច្រៀប បន្ទាប់ពីឧទាហរណ៍ដែលលើកឡើងត្រូវបានបដិសេធជាបន្តបន្ទាប់។ ឃើញដូច្នេះលោកមន្ត្រីអធិការកិច្ចបឋមសិក្សាសួរបន្ត ៖ -ម៉េចដែរ មានក្មួយណាអាចនិយាយបានពីឧទាហរណ៍សោកនាដកម្មទេ? ចុងក្រោយមានដៃស្គមតូចមួយលើកឡើងរបៀបស្ទាក់ស្ទើរញញើតញញើមគឺជាកុមារតូចម្នាក់អង្គុយចុងថ្នាក់ក្រោកឡើងនិយាយ ៖ -ឧទាហរណ៍របស់ខ្ញុំ គឺថ្ងៃមួយយន្តហោះផ្លូវឆ្ងាយមួយគ្រឿងដែលមានលោកអធិការវិនសុន ភីថឺ ជិះក្នុងនោះផង ត្រូវពួកភេរវករដាក់គ្រាប់បែក បណ្តាលឱ្យផ្ទុះឆេះកណ្តាលអាកាស តើនេះហៅថា សោកនាដកម្មបានទេ? -អស្ចារ្យ! នេះទើបពិតជាសោកនាដកម្មពិតប្រាកដ។ ប៉ុន្តែក្មួយឯងត្រូវបកស្រាយឱ្យគ្រូស្តាប់ តើហេតុម៉េចនឹកឃើញពីដំបូងថា នេះជាសោកនាដកម្ម? -បាទ! ព្រោះខ្ញុំគិតថា បើលោកគ្រូស្លាប់ ប្រពន្ធដ៏ស្អាតរបស់លោកគ្រូនឹងយំសោកបោកខ្លួននៅចំពោះមុខសពលោកគ្រូ នេះគឺជាសោកនាដកម្មមួយ, តែបន្ទាប់ពីបុណ្យសពលោកគ្រូចប់ ប្រពន្ធដ៏ស្អាតរបស់លោកគ្រូនឹងជប់លៀងសប្បាយជាមួយប្រុសថ្មីរបស់គាត់ ដល់ពេលនោះលោកគ្រូនឹងយំសោកបោកខ្លួនវិញម្តង នេះហៅថាសោកនាដកម្មលើសោកនាដកម្ម....។
កំប្លែងខ្លី៖ អត់និយាយខុសទេ, គំរាម, ខុសគ្នា
អត់និយាយខុសទេ តាមផ្លូវស្ងាត់ ចោរម្នាក់ចេញស្ទាក់ផ្លូវអ្នកដំណើរជាស្ត្រីចំណាស់ ៖ -ឈប់សិន! យើងមានរឿងត្រូវនិយាយគ្នាឱ្យជ្រះស្រឡះ ។ ក្នុងកាបូបមីងឯងមានលុយតែមួយម៉ឺនរៀលប៉ុណ្ណោះ ហេតុម៉េចព្រឹកមិញពេលខ្ញុំឆក់តាមផ្លូវស្រែកថា បាត់ប្រាក់ជិតមួយលានរៀល? -មីងនិយាយអត់ខុសទេ ។ ប្រាក់មួយម៉ឺនរៀលនោះ មីងប្រុងយកទៅទិញកន្ទុយលេខ។ គិតទៅមើល, មួយម៉ឺនរៀលបើត្រូវវិញ តើបានប៉ុន្មាន? ===================== គំរាម ប្រពន្ធប្រាប់ប្តី ៖ -យើងត្រូវលើកមីកាទូចរៀបការឱ្យវាទៅ ប្រយ័ត្នស្លាប់បាត់រូបរាង ។ -យ៉ាងម៉េចអីចេះយាយប៉ិនេះ, វាជូនផ្លែឈើយើងមួយកន្ត្រក ហើយនិយាយស្តីសមរម្យធម្មតា មិនមែនគំរាមកំហែងអីណា, ហេតុម៉េចភ័យយ៉ាងនេះ? -តាមានមើលក្នុងកន្ត្រកនោះហើយនៅ? -នៅទេ! -មើលពីក្រៅស្មានថាកន្ត្រកនោះជាកន្ត្រកផ្លែឈើ តែតាមពិតសុទ្ធតែគ្រាប់បែក ។ តាឯងទប់ទល់ជាមួយគ្រាប់បែកបានទេ? ================== ខុសគ្នា មិត្តសំឡាញ់ពីរនាក់សួរគ្នា ៖ -អូដ្ឋ និងមនុស្សប្រមឹកខុសគ្នា ឬដូចគ្នា? -ខុសគ្នាស្រឡះ ។ -ខុសយ៉ាងម៉េច? -អូដ្ឋអាចមិនផឹក ហើយនៅតែធ្វើការរាប់ខែ ចំណែកមនុស្សប្រមឹកវិញ អាចផឹករាប់ខែ តែអត់ធ្វើការអ្វីទាំងអស់៕
ការជួសជុល ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ
ស្ថិតនៅក្នុងឃុំបន្ទាយឆ្មារ ស្រុកថ្មពួក ចម្ងាយប្រមាណជា ៥៦ គីឡូម៉ែត្រ ពីខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ហើយ ៣០ គីឡូម៉ែត្រ ពីជួរភ្នំដងរែក ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារដែលស្ថិតនៅលើ ផ្ទៃដីរាបស្មើ ហើយមានរាងជាចតុកោណត្រូវបានស្ថាបនាឡើង ដើម្បីឧទ្ទិសដល់វិញ្ញាណក្ខន្ធរបស់ព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទជ័យ វរ្ម័នទី៧ ព្រះនាមស្រិន្ទ្រកុមារ និងមេទ័ព ឬសញ្ជកទាំង៤ ដែលបានពលីជីវិត ក្នុងសង្គ្រាម ខ្មែរ ចាម ។ ខាងលើនេះ គឺជាប្រវត្តិនៃបូជនីយដ្ឋានដ៏សំខាន់នេះដែលឆ្លុះបញ្ចាំងតាមរយៈនៃ ខ្លឹមសារផ្ទាំងសីលាចារឹក K.227 ដែលត្រូវបានចារឡើងនៅចុងសតវត្សទី១២ ដើមសតវត្សទិ១៣ នៃគ.ស ...
ការគោរពបូជាព្រះបរមសារីរិកធាតុ
ការគោរពបូជាព្រះសារីរិករបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គ ត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅហ្វូ-ណន ដែលជារដ្ឋខ្មែរដំបូងបង្អស់ តាមលំនាំនៃប្រពៃណីឥណ្ឌា ហើយប្រពៃណីនេះត្រូវបានបន្តរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន ។ យើងអាចជារួមនិយាយបានថាការគោរពបូជាព្រះសារីរិកធាតុ ព្រះពុទ្ធព្រះពុទ្ធអង្គ ដោយពុទ្ធសាសនិកខ្មែរ គឺជាសញ្ញានៃអាទិភាពនៃព្រះពុទ្ធសាសនា និងការគោរពប្រតិបត្តិនៃទស្សនវិទ្យានេះនៅហ្វូ-ណន ។ ប្រភពឯកសារចិនដែលលោក ប៉ូល ប៉េល្លីយ៉ូត៌ បានបកប្រែបានឲ្យដឹងថា មានការគោរពបូជាព្រះសារីរិកធាតុនៅហ្វូ-ណន យ៉ាងប្រាកដ ។ ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែង គឺក្នុងរាជរបស់ព្រះបាទរុទ្រវរ្ម័ននៅឆ្នាំ ៥៣៩ នៃគ.ស មានព្រះភិក្ខុសង្ឃមួយព្រះអង្គព្រះនាមថា យុនបាវ ដែលបាននិមន្តមកហ្វូ-ណន តាមព្រះរាជតម្រិះរបស់ព្រះចៅអធិរាជលាង ។ កំណត់ហេតុចិនដ៏ជាក់លាក់បានបន្ថែមទៀតថា បេសកកម្ម ...
ប្រភពនៃការគ្រងស្បង់ចីពរព្រះពុទ្ធអង្គ និងព្រះភិក្ខុសង្ឃខ្មែរ
ត្រៃចីពរដែលព្រះពុទ្ធអង្គគ្រងមានប្រវត្តិដ៏យូរលង់ណាស់មកហើយ ។ ប្រវត្តិនេះទាក់ទិនទៅនឹងរ៉ូម៉ាំង រូបនីយកម្ម នៃភូមិភាគពាយ័ព្យ នៃប្រទេសឥណ្ឌាបុរាណ ក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី២ មុនគ្រឹស្តសករាជ ជាពិសេសតំបន់គន្ធារៈ ។ ក្នុងបរិបទនេះ ចម្លាក់តំណាងឲ្យព្រះពុទ្ធរូបដំបូងបង្អស់ក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ត្រូវបានសាងឡើងដោយយកគំរូជារូបមនុស្ស ដែលមានលក្ខណៈគ្រងស្បង់ចីពរតាមបែបក្រិចកូ-រ៉ូម៉ាំងពិតៗ ។ តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ នៅពេលដែលភូមិភាគពាយ័ព្យ នៃប្រទេសឥណ្ឌាស្ថិតក្រោមការត្រួតត្រារបស់ពួកក្រិចកូ-រ៉ូម៉ាំង ជនជាតិឥណ្ឌា ដែលស្ថិតក្រោមឥទ្ធិពលវប្បធម៌ក្រិច បានយករូបព្រះអាទិទេពអាប៉ូឡូ ធ្វើជាគំរូ ដើម្បីតំណាងព្រះពុទ្ធអង្គបែបដំបូងគេបង្អស់ក្នុងលោកយើងនេះ ។ អ្វីដែលយើងទើបពោល គឺមិនគួរឲ្យជឿទាល់តែសោះ ក៏ប៉ុន្តែជា ’សច្ចភាព” ...
វិស័យស្ថាបត្យកម្មខ្មែរនាសម័យបុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ
មុនឆ្នាំ ១៩៨១ គេពុំមានការសិក្សាអំពីវប្បធម៌ថ្ម (Culture megalithique) របស់ជនជាតិខ្មែរ ដែលឋិតក្នុងអំបូរមនខ្មែរ ជំនឿលើខ្មែរទេ ថ្វីត្បិតតែបានបំពេញមុខងារនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅសម័យប្រវត្តិសាស្ត្រ ហើយស្ថានភាពនេះកំពុងស្ថិតរហូតដល់បច្ចុប្បន្នភាព ពុំបានទទួលការចាប់អារម្មណ៍ពីអ្នកស្រាវជ្រាវខាងខេមរវិទ្យាឡើយ។ បើតាមការសង្កេតរបស់យើងស្តីអំពីការគោរពបូជាថ្ម (Cf. មីសែល ត្រាណេ, ស្តីពីប្រភពនៃវប្បធម៌អរិយធម៌ និងជំនឿខ្មែរ) បានបង្ហាញនូវ និមិត្តរូបស៊ីជម្រៅរបស់ថ្មធម្មជាតិ ដែលមានលក្ខណៈមិនខុសគ្នាអំពីជំនឿនៅអ៊ឺរ៉ុបឡើយ។ តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏យើងបានឃើញវប្បធម៌នេះមានលក្ខណៈផ្ទាល់របស់វាក្នុងភូមិភាគ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែនដីគោក ដែលជាស្រុកកំណើតរបស់អំបូរមនខ្មែរ ឬមន-ខ្មែរ ។ សារសំខាន់នៃជំនឿលើថ្មនេះ បានបញ្ជាក់ថា នាសម័យមុនឥណ្ឌូរូបនីយកម្ម ...
ប្រភពនិងអត្ថន័យរបស់របាំរាំវង់ខ្មែរ
ជាបឋម ចូរយើងក្រឡេកមើលត្រួសៗ ទៅលើនិយមន័យរបស់ពាក្យរាំវង់ ក្នុងបរិបទខ្មែរ-មន ឬមន-ខ្មែរ ។ ពាក្យរាំដែលជាកិរិយាស័ព្ទគឺជាការសម្តែងភាពរីករាយសប្បាយតាម កាយវិការខ្លួនប្រាណជើងដៃជាដើមហើយពាក្យរបាំគឺជាពាក្យកើតចេញពីពាក្យ រាំ ។ រីឯពាក្យវង់ដែលជានាម គឺមានន័យថារង្វង់ឬមូល ។ តើរបាំរាំវង់កើតឡើងនៅពេលណា ? សំនួរនេះមានសារៈសំខាន់ណាស់ សម្រាប់ជនជាតិខ្មែរដែលចាត់ទុករបាំនេះ ជាមរតកវប្បធម៌អរូបីយ ប្រចាំជាតិរបស់ខ្លួនរួចទៅហើយនោះ ។ បើតាមការស្រាវជ្រាវរបស់យើង និងលោក ទុំ ពេជ្រក្រវិល កន្លងមកនេះ រាំវង់ខ្មែរបច្ចុប្បន្នកើតចេញពីរាំវង់របស់សហគមន៍ខ្មែ ដើមឬខ្មែរលើ ដែលជាជនជាតិភាគតិច ដូចជា ព្នង គ្រឹង ព្រៅ ...
កំប្លែងខ្លី៖ លោកចៅក្រមតុលាការ, ជិតបានតែងតាំង…
លោកចៅក្រមតុលាការ ពេលឡើងអង្គុយកៅអីក្នុងបន្ទប់ដោយឡែក លោកចៅក្រមសម្លឹងលោកមេធាវី២នាក់ដែលកំពុងអង្គុយទល់មុខខ្លួន ។ លោកមេធាវីទាំងពីរនាក់នោះម្នាក់ការពារក្តីឱ្យដើមចោទ ម្នាក់ការពារក្តីឱ្យចុងចោទ ។ លោកចៅក្រមហៅពួកគេឱ្យចូលមកជិត ហើយនិយាយតិចៗ ៖ -យើងត្រៀមអារម្មណ៍ដើម្បីបន្តទៀត ចាប់ផ្តើមធ្វើការទាំងអស់គ្នា។ លោកមីមូរី សូកខ្ញុំ១៥.០០០ដុល្លារ ចំណែកលោកហាក្រាវសូកខ្ញុំ១០.០០០ដុល្លារមែនទេ? មេធាវីទាំងពីរឈ្ងោកមុខនៅស្ងៀម ។ លោកចៅក្រមបើកកាបូកលូកយកមូលប្បទានប័ត្រចេញសរសេរលេខ៥.០០០ដុល្លារ ហើយហុចឱ្យលោកមេធាវីឈ្មោះមីមូរី ៖ -នេះ, ខ្ញុំអាប់ជូនវិញ៥.០០០ដុល្លារ ។ -ម៉េចអីចឹង? -ដើម្បីឱ្យខ្ញុំធ្វើការមិនមានចិត្តលំអៀង។ ពេលនេះលោកទាំងពីរសូកខ្ញុំ១០.០០០ដុល្លារដូចគ្នា អីចឹងខ្ញុំត្រូវកាត់ក្តីឈរលើគោលការណ៍យុត្តិធម៌ អត់លំអៀងខាងណាទេ, អ្វីៗវិនិច្ឆ័យតាមរបាយការណ៍ដែលប៉ូលិសបញ្ជូនឡើងមក៕ ==================== ជិតបានតែងតាំង គ្រូបង្វឹកបាល់ទាត់ម្នាក់មានជំងឺធ្ងន់ ដែលពិបាកនឹងឆ្លងផុត ។ មិត្តភក្តិគាត់ដែលជាគ្រូបង្វឹកបាល់ទាត់ដែរ និយាយជាមួយគាត់ ៖ -លោកបងត្រូវខិតខំរកមធ្យោបាយផ្តល់ដំណឹងឱ្យខ្ញុំបានដឹងពីពិភពលោកខាងណោះផងណា។ កន្លះឆ្នាំក្រោយទូរស័ព្ទរោទ៍ឡើង ។ នៅដើមខ្សែខាងនោះ គឺសំឡេងរបស់គ្រូបង្វឹកបាល់ទាត់ដែលបានអនិច្ចកម្ម ៖ -ពិភពដែលខ្ញុំរស់នៅក៏មានបាល់ទាត់ដែរ ។ ពេលនេះ ខ្ញុំមានដំណឹងអាក្រក់មួយល្អមួយចង់ប្រាប់ឯង ។ -បើអីចឹងប្រាប់ដំណឹងល្អមុនមក ។ -លោកបងឯងជិតមានឱកាសដណ្តើមពានរង្វាន់ C1 ជាលើកដំបូងក្នុងជីវិតហើយ ។ -អស្ចារ្យមែន! ចុះដំណឹងអាក្រក់? -ក្រុមបាល់ទាត់ឋាននរក និងក្រុមបាល់ទាត់ឋានសួគ៌ឈានដល់វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រដូចគ្នា ក្នុងការប្រកួតជម្រុះដណ្តើមយកពានរង្វាន់ C1 ខាងមុខ។ ហេតុនេះសប្តាហ៍ក្រោយលោកបងឯងត្រូវបានយមរាជតែងតាំងជាគ្រូបង្វឹកក្រុមបាល់ទាត់ឋាននរកហើយ៕
កំពង់ផែភ្នំពេញក្នុងបរិបទវប្បធម៌ខ្មែរ
សម័យប្រវត្តិសាស្ត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាដំបូងបង្អស់ គឺហ្វូណន ដែលចាប់បដិសន្ធិឡើង ដោយឥណ្ឌូវូបនីយកម្ម តាមរយៈពាណិជ្ជអន្តរជាតិ ។ ដូច្នេះហើយបានជាយើង មានការលេចធ្លោឡើងនូវបុរីជាច្រើនដែលជាកំពង់ផែសមុទ្រ ។ យោងតាមកំណត់ហេតុចិនបុរី សមុទ្រទាំងនេះ ដែលសព្វថ្ងៃភាគច្រើនស្ថិតនៅក្នុងដែនដីសណ្តកម្ពុជា ក្នុងឈូងសមុទ្រសៀម និងជ្រោយមលយូ ជាតំបន់ដែនដីគោក ។ បេសកទូតចិន កាំង ថៃ និង យូ ជិន បានរៀបរាប់ឈ្មោះមួយចំនួនដូចជា ទុន ស៊ុន ជាដើម នៅជ្រោយម៉ាឡេ ដែលជាតំបន់ឆ្លងកាត់ទៅកាន់ប្រទេសឥណ្ឌា ។ យ៉ាងណាមិញ គេក៏បានជួបកំពង់ផែសមុទ្រ ...
ស្ថានីយបុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ កោះតាមាស នៅបារាយណ៍ខាងលិច
ជនជាតិខ្មែរមានស្ថានីយបុរេប្រវត្តិសាស្ត្រជាច្រើន ដែលផ្តល់នូវព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនឹងវប្បធម៌នាបុរេសម័យប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលបានផ្តើមឡើងចាប់តាំងពីមុនស.វទី១ នៃគ.ស ។ ក្នុងចំណោមស្ថានីយបុរប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងនោះ គេឃើញមានស្ថានីយ៍ កោះតាមាស ដែលបង្ហាញនូវឫសកែវខ្មែរ ដែលស្ថិតក្នុងចុងសម័យថ្មរំលីង និងដើមសម័យសំរិទ្ធិ ។ ស្ថានីយបុរេប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ ស្ថិតនៅផ្ទៃខាងក្នុងនៃបារាយណ៍ខាងលិចចម្ងាយប្រមាណជា ១៣០០ម៉ែត្រ ពីប្រាសាទមេបុណ្យ គឺជាទួលកប់សពមួយដែលពិបាកនឹងសន្មត់ ដោយសារមានទឹកលិច នៅរដូវវស្សា ក្នុងកម្ពស់២ ម៉ែត្រ ។ របកគំហើញខាងបុរាណវិទ្យាបានឲ្យដឹងថា ស្ថានីយបុរេប្រវត្តិសាស្ត្រមានអាយុកាលចន្លោះ១៨០០ ទៅ៩០០ ឆ្នាំមុនគ.ស ។ ការតាំងកាលបរិច្ឆេទនេះគឺ សំអាងលើលទ្ធផលនៃការធ្វើតាំងអាយុកាល ...
កំប្លែងខ្លី៖ សោកនាដកម្ម
ថ្ងៃខែបញ្ចូល February 23rd 2012 បញ្ចូលដោយ admin. ស្ថិតនៅក្នុងផ្នែក កំប្លែងខ្លីៗ .
ស្ថាប័នអធិការកិច្ចបឋមសិក្សាបញ្ជូនមន្ត្រីឈ្មោះវិនសុន ភីថឺ ឱ្យចុះត្រួតពិនិត្យការបង្រៀន និងការរៀនសូត្ររបស់សិស្សនៅតាមសាលាបឋមសិក្សា ។ ពេលមកដល់សាលាបឋមសិក្សានៅចុងកាត់មាត់ញក លោកវិនសុន ភីថឺ ជ្រើសរើសយកថ្នាក់ដំបូងមួយសម្រាប់ធ្វើការសាកល្បងសមត្ថភាពសិស្ស ។ គាត់សួរខ្លាំងៗ ៖
-ចំណោមក្មួយៗរាល់គ្នា មានក្មួយណាអាចឱ្យឧទាហរណ៍អ្វីដែលល្មមចាត់ទុកជាសោកនាដកម្មបានទេ? ក្មួយណាក្លាហានក្រោកឆ្លើយមុនគេឱ្យលោកគ្រូស្គាល់មុខផង ។
កុមារម្នាក់ក្រោកភ្លែតសួរ ៖
-ឧទាហរណ៍របស់ខ្ញុំ គឺមិត្តខ្ញុំម្នាក់ពេលកំពុងលេងជាមួយខ្ញុំលើចិញ្ចើមថ្នល់ ស្រាប់តែមានរថយន្តមួយគ្រឿងភ្លាវចង្កូតឡើងមកកិនវាស្លាប់ តើនេះហៅថា សោកនាដកម្មបានទេ?
-មិនបានទេ នេះគេហៅឧប្បត្តិហេតុគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ។
កុមារទីពីរក្រោកឡើងទៀត ៖
-ចុះប្រសិនបើរថយន្តបឺសមួយគ្រឿងដឹកសិស្សតូចៗ៥០នាក់ ទៅកម្សាន្តទេសភាពតាមជនបទ ស្រាប់តែរអិលធ្លាក់ជ្រោះជ្រៅ សិស្សតូចៗស្លាប់អស់គ្មានសល់ម្នាក់។ តើនេះហៅថា សោកនាដកម្មទេ?
-មិនដូចគ្នាទេ នេះគេហៅការបាត់បង់ជីវិតដ៏ធំ ។
ក្នុងថ្នាក់ស្ងាត់ច្រៀប បន្ទាប់ពីឧទាហរណ៍ដែលលើកឡើងត្រូវបានបដិសេធជាបន្តបន្ទាប់។ ឃើញដូច្នេះលោកមន្ត្រីអធិការកិច្ចបឋមសិក្សាសួរបន្ត ៖
-ម៉េចដែរ មានក្មួយណាអាចនិយាយបានពីឧទាហរណ៍សោកនាដកម្មទេ?
ចុងក្រោយមានដៃស្គមតូចមួយលើកឡើងរបៀបស្ទាក់ស្ទើរញញើតញញើមគឺជាកុមារតូចម្នាក់អង្គុយចុងថ្នាក់ក្រោកឡើងនិយាយ ៖
-ឧទាហរណ៍របស់ខ្ញុំ គឺថ្ងៃមួយយន្តហោះផ្លូវឆ្ងាយមួយគ្រឿងដែលមានលោកអធិការវិនសុន ភីថឺ ជិះក្នុងនោះផង ត្រូវពួកភេរវករដាក់គ្រាប់បែក បណ្តាលឱ្យផ្ទុះឆេះកណ្តាលអាកាស តើនេះហៅថា សោកនាដកម្មបានទេ?
-អស្ចារ្យ! នេះទើបពិតជាសោកនាដកម្មពិតប្រាកដ។ ប៉ុន្តែក្មួយឯងត្រូវបកស្រាយឱ្យគ្រូស្តាប់ តើហេតុម៉េចនឹកឃើញពីដំបូងថា នេះជាសោកនាដកម្ម?
-បាទ! ព្រោះខ្ញុំគិតថា បើលោកគ្រូស្លាប់ ប្រពន្ធដ៏ស្អាតរបស់លោកគ្រូនឹងយំសោកបោកខ្លួននៅចំពោះមុខសពលោកគ្រូ នេះគឺជាសោកនាដកម្មមួយ, តែបន្ទាប់ពីបុណ្យសពលោកគ្រូចប់ ប្រពន្ធដ៏ស្អាតរបស់លោកគ្រូនឹងជប់លៀងសប្បាយជាមួយប្រុសថ្មីរបស់គាត់ ដល់ពេលនោះលោកគ្រូនឹងយំសោកបោកខ្លួនវិញម្តង នេះហៅថាសោកនាដកម្មលើសោកនាដកម្ម....។ ... អានរឿងពេញ
កំប្លែងខ្លី៖ អត់និយាយខុសទេ, គំរាម, ខុសគ្នា
ថ្ងៃខែបញ្ចូល February 23rd 2012 បញ្ចូលដោយ admin. ស្ថិតនៅក្នុងផ្នែក កំប្លែងខ្លីៗ .
អត់និយាយខុសទេ
តាមផ្លូវស្ងាត់ ចោរម្នាក់ចេញស្ទាក់ផ្លូវអ្នកដំណើរជាស្ត្រីចំណាស់ ៖
-ឈប់សិន! យើងមានរឿងត្រូវនិយាយគ្នាឱ្យជ្រះស្រឡះ ។ ក្នុងកាបូបមីងឯងមានលុយតែមួយម៉ឺនរៀលប៉ុណ្ណោះ ហេតុម៉េចព្រឹកមិញពេលខ្ញុំឆក់តាមផ្លូវស្រែកថា បាត់ប្រាក់ជិតមួយលានរៀល?
-មីងនិយាយអត់ខុសទេ ។ ប្រាក់មួយម៉ឺនរៀលនោះ មីងប្រុងយកទៅទិញកន្ទុយលេខ។ គិតទៅមើល, មួយម៉ឺនរៀលបើត្រូវវិញ តើបានប៉ុន្មាន?
=====================
គំរាម
ប្រពន្ធប្រាប់ប្តី ៖
-យើងត្រូវលើកមីកាទូចរៀបការឱ្យវាទៅ ប្រយ័ត្នស្លាប់បាត់រូបរាង ។
-យ៉ាងម៉េចអីចេះយាយប៉ិនេះ, វាជូនផ្លែឈើយើងមួយកន្ត្រក ហើយនិយាយស្តីសមរម្យធម្មតា មិនមែនគំរាមកំហែងអីណា, ហេតុម៉េចភ័យយ៉ាងនេះ?
-តាមានមើលក្នុងកន្ត្រកនោះហើយនៅ?
-នៅទេ!
-មើលពីក្រៅស្មានថាកន្ត្រកនោះជាកន្ត្រកផ្លែឈើ តែតាមពិតសុទ្ធតែគ្រាប់បែក ។ តាឯងទប់ទល់ជាមួយគ្រាប់បែកបានទេ?
==================
ខុសគ្នា
មិត្តសំឡាញ់ពីរនាក់សួរគ្នា ៖
-អូដ្ឋ និងមនុស្សប្រមឹកខុសគ្នា ឬដូចគ្នា?
-ខុសគ្នាស្រឡះ ។
-ខុសយ៉ាងម៉េច?
-អូដ្ឋអាចមិនផឹក ហើយនៅតែធ្វើការរាប់ខែ ចំណែកមនុស្សប្រមឹកវិញ អាចផឹករាប់ខែ តែអត់ធ្វើការអ្វីទាំងអស់៕ ... អានរឿងពេញ
ការជួសជុល ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ
ថ្ងៃខែបញ្ចូល February 20th 2012 បញ្ចូលដោយ admin. ស្ថិតនៅក្នុងផ្នែក ប្រវត្តិសាស្រ្ត - ប្រាសាទបុរាណ .
ស្ថិតនៅក្នុងឃុំបន្ទាយឆ្មារ ស្រុកថ្មពួក ចម្ងាយប្រមាណជា ៥៦ គីឡូម៉ែត្រ ពីខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ហើយ ៣០ គីឡូម៉ែត្រ ពីជួរភ្នំដងរែក ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារដែលស្ថិតនៅលើ ផ្ទៃដីរាបស្មើ ហើយមានរាងជាចតុកោណត្រូវបានស្ថាបនាឡើង ដើម្បីឧទ្ទិសដល់វិញ្ញាណក្ខន្ធរបស់ព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទជ័យ វរ្ម័នទី៧ ព្រះនាមស្រិន្ទ្រកុមារ និងមេទ័ព ឬសញ្ជកទាំង៤ ដែលបានពលីជីវិត ក្នុងសង្គ្រាម ខ្មែរ ចាម ។
ខាងលើនេះ គឺជាប្រវត្តិនៃបូជនីយដ្ឋានដ៏សំខាន់នេះដែលឆ្លុះបញ្ចាំងតាមរយៈនៃ ខ្លឹមសារផ្ទាំងសីលាចារឹក K.227 ដែលត្រូវបានចារឡើងនៅចុងសតវត្សទី១២ ដើមសតវត្សទិ១៣ នៃគ.ស ពោលគឺក្នុងដំណាក់កាលទី២ នៃរចនាប័ថ្មបាយ័ន ក្នុងរាជរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ។
ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារជាប្រាសាទរាជ បង្កប់ដោយអត្ថន័យប្រវត្តិសាស្ត្រ និងសាសនាដ៏ជ្រាលជ្រៅ មានទំហំធំ ហើយប្លង់ស្មុគស្មាញស៊ាំញ៉ាំជាទីបំផុត ក៏ប៉ុន្តែមានក្បាច់រចនាល្អិតតូចឆ្មារដ៏ល្អប្រណិត ។
ដោយសារតែប្រការនេះហើយ ទើបគេតាំងឈ្មោះរបស់ប្រាសាទនេះថា ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ ។ ដូច្នោះការកំណត់ន័យថា ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារថា ’បន្ទាយនៃសត្វឆ្មារ” គឺគ្មានមូលដ្ឋានត្រឹមត្រូវឡើយ ។
បែរមុខទៅទិសខាងកើត ប្រាសាទរបស់យើងមានកំពូលប្រាង្គចំនួន ... អានរឿងពេញ
ការគោរពបូជាព្រះបរមសារីរិកធាតុ
ថ្ងៃខែបញ្ចូល February 20th 2012 បញ្ចូលដោយ admin. ស្ថិតនៅក្នុងផ្នែក ទំនៀមទំលាប់ប្រពៃណីខ្មែរ .
ការគោរពបូជាព្រះសារីរិករបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គ ត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅហ្វូ-ណន ដែលជារដ្ឋខ្មែរដំបូងបង្អស់ តាមលំនាំនៃប្រពៃណីឥណ្ឌា ហើយប្រពៃណីនេះត្រូវបានបន្តរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន ។
យើងអាចជារួមនិយាយបានថាការគោរពបូជាព្រះសារីរិកធាតុ ព្រះពុទ្ធព្រះពុទ្ធអង្គ ដោយពុទ្ធសាសនិកខ្មែរ គឺជាសញ្ញានៃអាទិភាពនៃព្រះពុទ្ធសាសនា និងការគោរពប្រតិបត្តិនៃទស្សនវិទ្យានេះនៅហ្វូ-ណន ។
ប្រភពឯកសារចិនដែលលោក ប៉ូល ប៉េល្លីយ៉ូត៌ បានបកប្រែបានឲ្យដឹងថា មានការគោរពបូជាព្រះសារីរិកធាតុនៅហ្វូ-ណន យ៉ាងប្រាកដ ។ ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែង គឺក្នុងរាជរបស់ព្រះបាទរុទ្រវរ្ម័ននៅឆ្នាំ ៥៣៩ នៃគ.ស មានព្រះភិក្ខុសង្ឃមួយព្រះអង្គព្រះនាមថា យុនបាវ ដែលបាននិមន្តមកហ្វូ-ណន តាមព្រះរាជតម្រិះរបស់ព្រះចៅអធិរាជលាង ។ កំណត់ហេតុចិនដ៏ជាក់លាក់បានបន្ថែមទៀតថា បេសកកម្ម ដ៏វិសេសវិសាលនេះ គឺការទទួលតង្វាយពីព្រះរាជាខ្មែរនូវព្រះកេសាមួយសរសៃដ៏វែងមួយ របស់ព្រះពុទ្ធអង្គ ។ សូមរំលឹកថាព្រឹត្តិការណ៍ដ៏អស្ចារ្យនេះត្រូវបានកើតឡើង ក្នុងរាជ្យរបស់ព្រះបាទរុទ្រវរ្ម័ន ព្រះចៅអធិរាជនៃនគរភ្នំ ដែលបានសោយរាជ្យសម្បត្តិរវាងឆ្នាំ៥១៤ ដល់ ៥៥០ នៃគ.ស ។ ក្នុងរាជ្យរបស់ព្រះរាជាអង្គនេះមានការផ្លាស់ប្តូររាជទូតរវាងមហា ប្រទេសទាំងពីរយ៉ាងញឹកញប់ ។
សូមរំលឹកបន្ថែមទៀតថា ការគោរពបូជាព្រះសារីរិកធាតុ ក៏ត្រូវបានកត់សម្កាល់តាមរយៈផ្ទាំងសិលាចារឹកសរសេរជាភាសាបាលី ... អានរឿងពេញ
ប្រភពនៃការគ្រងស្បង់ចីពរព្រះពុទ្ធអង្គ និងព្រះភិក្ខុសង្ឃខ្មែរ
ថ្ងៃខែបញ្ចូល February 20th 2012 បញ្ចូលដោយ admin. ស្ថិតនៅក្នុងផ្នែក ទំនៀមទំលាប់ប្រពៃណីខ្មែរ .
ត្រៃចីពរដែលព្រះពុទ្ធអង្គគ្រងមានប្រវត្តិដ៏យូរលង់ណាស់មកហើយ ។ ប្រវត្តិនេះទាក់ទិនទៅនឹងរ៉ូម៉ាំង រូបនីយកម្ម នៃភូមិភាគពាយ័ព្យ នៃប្រទេសឥណ្ឌាបុរាណ ក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី២ មុនគ្រឹស្តសករាជ ជាពិសេសតំបន់គន្ធារៈ ។
ក្នុងបរិបទនេះ ចម្លាក់តំណាងឲ្យព្រះពុទ្ធរូបដំបូងបង្អស់ក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ត្រូវបានសាងឡើងដោយយកគំរូជារូបមនុស្ស ដែលមានលក្ខណៈគ្រងស្បង់ចីពរតាមបែបក្រិចកូ-រ៉ូម៉ាំងពិតៗ ។
តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ នៅពេលដែលភូមិភាគពាយ័ព្យ នៃប្រទេសឥណ្ឌាស្ថិតក្រោមការត្រួតត្រារបស់ពួកក្រិចកូ-រ៉ូម៉ាំង ជនជាតិឥណ្ឌា ដែលស្ថិតក្រោមឥទ្ធិពលវប្បធម៌ក្រិច បានយករូបព្រះអាទិទេពអាប៉ូឡូ ធ្វើជាគំរូ ដើម្បីតំណាងព្រះពុទ្ធអង្គបែបដំបូងគេបង្អស់ក្នុងលោកយើងនេះ ។
អ្វីដែលយើងទើបពោល គឺមិនគួរឲ្យជឿទាល់តែសោះ ក៏ប៉ុន្តែជា ’សច្ចភាព” ។ មានន័យថា ស្បង់ចីពររបស់ព្រះសង្ឃនាសម័យបច្ចុប្បន្ន ឬក៏ដូចជាស្បង់ចីពរនៃសម័យពុទ្ធកាល ដែលជាបទបញ្ញត្តិត្រូវបានកំណត់ដោយព្រះត្រៃបិតក គឺមានប្រភពចេញពីជនជាតិក្រិចកូ-រ៉ូម៉ាំង ។
តាមការស្រាវជ្រាវខាងលើ យើងសង្កេតឃើញថា ស្បង់ចីពរដែលជាគ្រឿងស្លៀកដណ្តប់របស់ព្រះសង្ឃនាគ្រាបឋម ឬដំបូង គឺបានមកពីបំណែកក្រណាត់រុំសពដែលគេយកមកដេរប៉ះភ្ជាប់តគ្នាជា សំពត់ ។ ទង្វើនេះបង្ហាញឲ្យឃើញកម្រិតសីលធម៌ ដែលមិនដាក់តម្លៃលើសម្ភារៈនិយម នៃលទ្ធិព្រះពុទ្ធសាសនា ។ បន្ទាប់មកទើបព្រះពុទ្ធអង្គ ... អានរឿងពេញ
វិស័យស្ថាបត្យកម្មខ្មែរនាសម័យបុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ
ថ្ងៃខែបញ្ចូល February 20th 2012 បញ្ចូលដោយ admin. ស្ថិតនៅក្នុងផ្នែក ប្រវត្តិសាស្រ្ត - ប្រាសាទបុរាណ .
មុនឆ្នាំ ១៩៨១ គេពុំមានការសិក្សាអំពីវប្បធម៌ថ្ម (Culture megalithique) របស់ជនជាតិខ្មែរ ដែលឋិតក្នុងអំបូរមនខ្មែរ ជំនឿលើខ្មែរទេ ថ្វីត្បិតតែបានបំពេញមុខងារនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅសម័យប្រវត្តិសាស្ត្រ ហើយស្ថានភាពនេះកំពុងស្ថិតរហូតដល់បច្ចុប្បន្នភាព ពុំបានទទួលការចាប់អារម្មណ៍ពីអ្នកស្រាវជ្រាវខាងខេមរវិទ្យាឡើយ។ បើតាមការសង្កេតរបស់យើងស្តីអំពីការគោរពបូជាថ្ម (Cf. មីសែល ត្រាណេ, ស្តីពីប្រភពនៃវប្បធម៌អរិយធម៌ និងជំនឿខ្មែរ) បានបង្ហាញនូវ និមិត្តរូបស៊ីជម្រៅរបស់ថ្មធម្មជាតិ ដែលមានលក្ខណៈមិនខុសគ្នាអំពីជំនឿនៅអ៊ឺរ៉ុបឡើយ។ តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏យើងបានឃើញវប្បធម៌នេះមានលក្ខណៈផ្ទាល់របស់វាក្នុងភូមិភាគ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែនដីគោក ដែលជាស្រុកកំណើតរបស់អំបូរមនខ្មែរ ឬមន-ខ្មែរ ។
សារសំខាន់នៃជំនឿលើថ្មនេះ បានបញ្ជាក់ថា នាសម័យមុនឥណ្ឌូរូបនីយកម្ម ជំនឿលើថ្មត្រូវបានកកើតឡើង ហើយក្រោយមកបន្តរហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។ ជាទូទៅ យើងឃើញថាថ្មដែលគេគោរពបូជានោះ ភាគច្រើន បុព្វបុរសខ្មែរមិនបានស្ថាបនាទេ ។ ព្រោះជាថ្មធម្មជាតិ តាមជំរៀល ឬលើខ្នងភ្នំ ដូចករណីផ្ទាំងថ្មដា នៅលៃភ្នំត្បែងមានជ័យ ឬក៏ដុំថ្មធម្មជាតិដែលមានរាងជាលិង្គ ដូចនៅលើភ្នំបាយ៉ាង់ ឬបាភ្នំ ឬក៏ផ្ទាំងថ្មដទៃៗឯទៀត ដែលនៅខេត្តឧដនថានី ប្រទេសថៃបច្ចុប្បន្នជាសក្ខីកម្មស្រាប់ ។ ... អានរឿងពេញ
ប្រភពនិងអត្ថន័យរបស់របាំរាំវង់ខ្មែរ
ថ្ងៃខែបញ្ចូល February 20th 2012 បញ្ចូលដោយ admin. ស្ថិតនៅក្នុងផ្នែក ទំនៀមទំលាប់ប្រពៃណីខ្មែរ .
ជាបឋម ចូរយើងក្រឡេកមើលត្រួសៗ ទៅលើនិយមន័យរបស់ពាក្យរាំវង់ ក្នុងបរិបទខ្មែរ-មន ឬមន-ខ្មែរ ។ ពាក្យរាំដែលជាកិរិយាស័ព្ទគឺជាការសម្តែងភាពរីករាយសប្បាយតាម កាយវិការខ្លួនប្រាណជើងដៃជាដើមហើយពាក្យរបាំគឺជាពាក្យកើតចេញពីពាក្យ រាំ ។ រីឯពាក្យវង់ដែលជានាម គឺមានន័យថារង្វង់ឬមូល ។
តើរបាំរាំវង់កើតឡើងនៅពេលណា ? សំនួរនេះមានសារៈសំខាន់ណាស់ សម្រាប់ជនជាតិខ្មែរដែលចាត់ទុករបាំនេះ ជាមរតកវប្បធម៌អរូបីយ ប្រចាំជាតិរបស់ខ្លួនរួចទៅហើយនោះ ។
បើតាមការស្រាវជ្រាវរបស់យើង និងលោក ទុំ ពេជ្រក្រវិល កន្លងមកនេះ រាំវង់ខ្មែរបច្ចុប្បន្នកើតចេញពីរាំវង់របស់សហគមន៍ខ្មែ ដើមឬខ្មែរលើ ដែលជាជនជាតិភាគតិច ដូចជា ព្នង គ្រឹង ព្រៅ និងទំពូន ដែលភាគច្រើនរស់នៅតាមតំបន់ខ្ពង់រាប ឬព្រៃភ្នំ ក្នុងភូមិភាគឦសាន នៃប្រទេសខ្មែរបច្ចុប្បន្នក៏ដូចនៅប្រទេសវៀតណាមសណ្តខាងត្បូងនិងនៅ ប្រទេសលាវជាដើម។បន្ថែមពីនេះទៀតដោយសារតែនៅប្រទេសសៀម ឬនៅតំបន់ផ្សេងៗឯទៀតមួយចំនួន ដែលមានជនជាតិខ្មែររស់នៅយ៉ាងកុះករនៅឡើយ កំពុងពេញនិយមរបាំខាងលើនេះដែរ ។យើងអាចចាត់ទុកថា ប្រការនេះគឺជាភស្តុតាងបង្ហាញឲ្យដឹងថា របាំរាំវង់ត្រូវបានបង្កើតឡើង ដោយបុព្វការីជនខ្មែរយ៉ាងពិតប្រាកដ ឥតក្លែងក្លាយ ក្នុងអតីតកាលដ៏យូរលង់មួយមុនឥទ្ធិពលឥណ្ឌា ។
ពាក់ព័ន្ធទៅនឹងប្រភពនៃរបាំនេះ សូមជម្រាបថា គំនូរលើជញ្ជាំងភ្នំនាសម័យបុរេប្រវត្តិសាស្ត្រមួយចំនួនដែលគេបាន ជួបប្រទះ ... អានរឿងពេញ
កំប្លែងខ្លី៖ លោកចៅក្រមតុលាការ, ជិតបានតែងតាំង…
ថ្ងៃខែបញ្ចូល February 11th 2012 បញ្ចូលដោយ admin. ស្ថិតនៅក្នុងផ្នែក កំប្លែងខ្លីៗ .
លោកចៅក្រមតុលាការ
ពេលឡើងអង្គុយកៅអីក្នុងបន្ទប់ដោយឡែក លោកចៅក្រមសម្លឹងលោកមេធាវី២នាក់ដែលកំពុងអង្គុយទល់មុខខ្លួន ។ លោកមេធាវីទាំងពីរនាក់នោះម្នាក់ការពារក្តីឱ្យដើមចោទ ម្នាក់ការពារក្តីឱ្យចុងចោទ ។ លោកចៅក្រមហៅពួកគេឱ្យចូលមកជិត ហើយនិយាយតិចៗ ៖
-យើងត្រៀមអារម្មណ៍ដើម្បីបន្តទៀត ចាប់ផ្តើមធ្វើការទាំងអស់គ្នា។ លោកមីមូរី សូកខ្ញុំ១៥.០០០ដុល្លារ ចំណែកលោកហាក្រាវសូកខ្ញុំ១០.០០០ដុល្លារមែនទេ?
មេធាវីទាំងពីរឈ្ងោកមុខនៅស្ងៀម ។
លោកចៅក្រមបើកកាបូកលូកយកមូលប្បទានប័ត្រចេញសរសេរលេខ៥.០០០ដុល្លារ ហើយហុចឱ្យលោកមេធាវីឈ្មោះមីមូរី ៖
-នេះ, ខ្ញុំអាប់ជូនវិញ៥.០០០ដុល្លារ ។
-ម៉េចអីចឹង?
-ដើម្បីឱ្យខ្ញុំធ្វើការមិនមានចិត្តលំអៀង។ ពេលនេះលោកទាំងពីរសូកខ្ញុំ១០.០០០ដុល្លារដូចគ្នា អីចឹងខ្ញុំត្រូវកាត់ក្តីឈរលើគោលការណ៍យុត្តិធម៌ អត់លំអៀងខាងណាទេ, អ្វីៗវិនិច្ឆ័យតាមរបាយការណ៍ដែលប៉ូលិសបញ្ជូនឡើងមក៕
====================
ជិតបានតែងតាំង
គ្រូបង្វឹកបាល់ទាត់ម្នាក់មានជំងឺធ្ងន់ ដែលពិបាកនឹងឆ្លងផុត ។ មិត្តភក្តិគាត់ដែលជាគ្រូបង្វឹកបាល់ទាត់ដែរ និយាយជាមួយគាត់ ៖
-លោកបងត្រូវខិតខំរកមធ្យោបាយផ្តល់ដំណឹងឱ្យខ្ញុំបានដឹងពីពិភពលោកខាងណោះផងណា។
កន្លះឆ្នាំក្រោយទូរស័ព្ទរោទ៍ឡើង ។ នៅដើមខ្សែខាងនោះ គឺសំឡេងរបស់គ្រូបង្វឹកបាល់ទាត់ដែលបានអនិច្ចកម្ម ៖
-ពិភពដែលខ្ញុំរស់នៅក៏មានបាល់ទាត់ដែរ ។ ពេលនេះ ខ្ញុំមានដំណឹងអាក្រក់មួយល្អមួយចង់ប្រាប់ឯង ។
-បើអីចឹងប្រាប់ដំណឹងល្អមុនមក ។
-លោកបងឯងជិតមានឱកាសដណ្តើមពានរង្វាន់ C1 ជាលើកដំបូងក្នុងជីវិតហើយ ។
-អស្ចារ្យមែន! ចុះដំណឹងអាក្រក់?
-ក្រុមបាល់ទាត់ឋាននរក និងក្រុមបាល់ទាត់ឋានសួគ៌ឈានដល់វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រដូចគ្នា ក្នុងការប្រកួតជម្រុះដណ្តើមយកពានរង្វាន់ C1 ខាងមុខ។ ហេតុនេះសប្តាហ៍ក្រោយលោកបងឯងត្រូវបានយមរាជតែងតាំងជាគ្រូបង្វឹកក្រុមបាល់ទាត់ឋាននរកហើយ៕
... អានរឿងពេញ
កំពង់ផែភ្នំពេញក្នុងបរិបទវប្បធម៌ខ្មែរ
ថ្ងៃខែបញ្ចូល January 19th 2012 បញ្ចូលដោយ admin. ស្ថិតនៅក្នុងផ្នែក ប្រវត្តិសាស្រ្ត - ប្រាសាទបុរាណ .
សម័យប្រវត្តិសាស្ត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាដំបូងបង្អស់ គឺហ្វូណន ដែលចាប់បដិសន្ធិឡើង ដោយឥណ្ឌូវូបនីយកម្ម តាមរយៈពាណិជ្ជអន្តរជាតិ ។ ដូច្នេះហើយបានជាយើង មានការលេចធ្លោឡើងនូវបុរីជាច្រើនដែលជាកំពង់ផែសមុទ្រ ។ យោងតាមកំណត់ហេតុចិនបុរី
សមុទ្រទាំងនេះ ដែលសព្វថ្ងៃភាគច្រើនស្ថិតនៅក្នុងដែនដីសណ្តកម្ពុជា ក្នុងឈូងសមុទ្រសៀម និងជ្រោយមលយូ ជាតំបន់ដែនដីគោក ។ បេសកទូតចិន កាំង ថៃ និង យូ ជិន បានរៀបរាប់ឈ្មោះមួយចំនួនដូចជា ទុន ស៊ុន ជាដើម នៅជ្រោយម៉ាឡេ ដែលជាតំបន់ឆ្លងកាត់ទៅកាន់ប្រទេសឥណ្ឌា ។ យ៉ាងណាមិញ គេក៏បានជួបកំពង់ផែសមុទ្រ មួយទៀតនៅអូរកែវ កម្ពុជាក្រោមដែរ ។
មានភស្តុតាងជាច្រើនបង្ហាញថា នគរភ្នំបានលាតសន្ធឹងលើអាណាខេត្ត ដែលស្ថិតក្នុងភូមិភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសបច្ចុប្បន្នផងដែរ ដូចជាខេត្តនគរស្រីធម្មរាជា, សងក្លា, សុរាត, យ៉ាឡា, បាក្តានី ជាដើម ដែលស្ថិតនៅក្នុងឈូងសមុទ្រសៀមសព្វថ្ងៃនេះ ។ សូមបញ្ជាក់ផងដែរថា ក្នុងកំណត់ហេតុចិនបុរាណខាងលើនេះក៏មានការអះអាងថា ខ្មែរនាដើមទសវត្សទី៣ ក៏មាននាវាចរណ៍ចម្បាំងផងដែរ ហើយរហូតដល់រជ្ជកាលព្រះបាទសុរិយាវរ្ម័នទី១ ស.តទី១១ ស្ថានភាពនេះក៏មិនទាន់ប្រែប្រួលដែរ ... អានរឿងពេញ
ស្ថានីយបុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ កោះតាមាស នៅបារាយណ៍ខាងលិច
ថ្ងៃខែបញ្ចូល January 19th 2012 បញ្ចូលដោយ admin. ស្ថិតនៅក្នុងផ្នែក ប្រវត្តិសាស្រ្ត - ប្រាសាទបុរាណ .
ជនជាតិខ្មែរមានស្ថានីយបុរេប្រវត្តិសាស្ត្រជាច្រើន ដែលផ្តល់នូវព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនឹងវប្បធម៌នាបុរេសម័យប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលបានផ្តើមឡើងចាប់តាំងពីមុនស.វទី១ នៃគ.ស ។ ក្នុងចំណោមស្ថានីយបុរប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងនោះ គេឃើញមានស្ថានីយ៍ កោះតាមាស ដែលបង្ហាញនូវឫសកែវខ្មែរ ដែលស្ថិតក្នុងចុងសម័យថ្មរំលីង និងដើមសម័យសំរិទ្ធិ ។
ស្ថានីយបុរេប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ ស្ថិតនៅផ្ទៃខាងក្នុងនៃបារាយណ៍ខាងលិចចម្ងាយប្រមាណជា ១៣០០ម៉ែត្រ ពីប្រាសាទមេបុណ្យ គឺជាទួលកប់សពមួយដែលពិបាកនឹងសន្មត់ ដោយសារមានទឹកលិច នៅរដូវវស្សា ក្នុងកម្ពស់២ ម៉ែត្រ ។ របកគំហើញខាងបុរាណវិទ្យាបានឲ្យដឹងថា ស្ថានីយបុរេប្រវត្តិសាស្ត្រមានអាយុកាលចន្លោះ១៨០០ ទៅ៩០០ ឆ្នាំមុនគ.ស ។ ការតាំងកាលបរិច្ឆេទនេះគឺ សំអាងលើលទ្ធផលនៃការធ្វើតាំងអាយុកាល តាមវិធីប្រើប្រាស់កាបូន១៤ សម្រាប់វាស់ជាតិវិទ្យុសកម្មលើសម្ភារៈវប្បធម៌ ដែលគេបានរកឃើញក្នុងរណ្តៅចំនួន៣ មានទំហំត្រឹមតែ១០០ ម៉ែត្រក្រឡាប៉ុណ្ណោះ ។
សូមរំលឹកថា ស្រទាប់ដីខាងលើនៃស្ថានីយកោះតាមាស គឺជាស្រទាប់ដីដែលមានអាយុតិចបំផុត រីឯស្រទាប់ដីនៅខាងក្រោម គឺជាស្រទាប់ ដីដែលមានអាយុចាស់ជាងគេបំផុត ។
នៅក្នុងការធ្វើកំណាយតាមវិធីសាស្ត្រ គេបានរកឃើញនូវឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ និងគ្រឿងអលង្ការជាច្រើន ដែលអាចឆ្លុះបញ្ចាំងនូវប្រពៃណីទំនៀមទំលាប់ ប្រព័ន្ធជំនឿសាសនា និងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ ... អានរឿងពេញ
